Wat mij vooral zal bijblijven van het relletje dat Maarten Boudry laatst koste wat het kost wou uitlokken, was de behandeling van Goedele Liekens. Ze waagde het een paar kanttekeningen te maken bij wat Boudry beweerde, maar haar opmerkingen werden direct weggewuifd, en zij de facto de mond gesnoerd.
Zelfs bij een verhitte discussie, onderdeel van een loodzwaar maatschappelijk debat, zit het ‘m dus in de details: de blik, geste of toon die verraadt wat een spreker binnensmonds probeert te houden. Dit keer lukte dat niet, omdat zoveel mensen, aangelokt door de controverse, het filmpje van De Afspraak gingen opzoeken. En hoe meer mensen kijken, hoe fijner de analyse. Gewoonlijk gaan dit deze details verloren in the sound and fury van het debat. Dat is jammer, want we verliezen wel degelijk iets.
Presentator Bart Schols kreeg kritiek omdat hij de beweringen van Boudry niet onmiddellijk met cijfers wist tegen te spreken, maar ik denk niet dat het gesprek tot een relletje leidde omwille van journalistieke fouten. Wat dit soort confrontaties nodig heeft, is een HSP (= hoogsensitief persoon) aan tafel.
In de populaire talkshow De tafel van Gert komen behalve de gasten ook de zogenaamde Tafelspringers aan bod: drie extraverte mensen die inpikken op eender welk onderwerp dat die dag toevallig ter tafel komt. Naar analogie met die Tafelspringers kan een actualiteitenprogramma als De Afspraak overwegen om een HSP aan tafel te zetten. Niet om, zoals de Tafelspringers, zo snel en zo veel mogelijk te praten, maar om te observeren.
Hoogsensitiviteit, een vorm van neurodivergentie, kan bij het opgroeien heel verwarrend zijn, maar volwassen HSP’s hebben meestal uitgedokterd dat het eigenlijk om een troef gaat. Minuscule veranderingen in iemands lichaamstaal vallen een HSP sneller op, en dat is handig als je weet dat het grootste deel van de communicatie tussen mensen non-verbaal verloopt. Een HSP voelt beter aan welke sfeer er hangt in een ruimte of tussen mensen, en heeft zelfs voelsprieten voor iemands humeur of energie.
Iedereen heeft een mening – daar bestaat zelfs een nogal platvloers spreekwoord over – maar niet iedereen heeft haarfijn afgestelde gevoelens. Hoe zou het zijn als er aan de tafel van De Afspraak een hoogsensitieve observator zat? Die HSP-m/v zou een uniek perspectief toevoegen: niet nóg een mening erbij, maar een soort spiegel die toont waar de veelzeggende aarzelingen zich voordeden, waar de woorden en de sfeer elkaar tegenspraken, enzovoort.
Bij “hoogsensitiviteit” denken mensen nog steeds aan overprikkeling, een te veel aan emoties, kortom: aan problemen. Het is geen kerntaak van de VRT om dat beeld bij te stellen, natuurlijk niet, maar het zou wel verfrissend zijn om (bijvoorbeeld) de uniciteit van een hoogsensitief observator uit te spelen. Onze tijd is zich bewust geworden van de vele neurodiverse mensen om ons heen: misschien is het tijd dat het klassieke debat-format een shotje 21ste eeuw krijgt.
Junior Leroux is HSP, criminoloog, procescoach bij DOP Limburg en auteur van het boek Intens Mens. Over en voor hoogsensitieve mannen. Zijn bijdrage aan de podcast Generatiekracht is hier te beluisteren.