We leven in een tijd vol keizers zonder kleren. Ik zal geen namen noemen, onder andere omdat u, beste lezer, best weet over wie ik het heb. U en ik, wij hebben maar een half woord nodig, nietwaar?
Van de weeromstuit krijgt een mens waardering voor politici mét ideeën, mét strategie en mét intelligentie — zelfs als die politicus van het wolf-achtige type is. Ik heb het dan specifiek over Zijne Eerbiedwaardige Eminentie Jules Mazarin.
De naam Mazarin zal u waarschijnlijk niet bekend in de oren klinken. Toch verdient dit Franse antwoord op Machiavelli en Sun Tzu het om een bekende naam te worden, niet alleen in Frankrijk en Spanje (waar zijn gitzwarte politieke memoires al eeuwenlang in druk zijn) maar ook bij ons in het noorden. Wie was deze man? En was hij man… of duivel?
‘De Franse Jules de Mazarin (1602-1661) was een van de rijkste en machtigste politici van zijn tijd. Hij leidde Frankrijk, maar wist ook Europa naar zijn hand te zetten. Zo maakte hij een einde aan de Dertigjarige Oorlog met de Vrede van Westfalen, in 1648, en zo ontstond het idee dat er binnen Europa een machtsbalans moet zijn.’
Deze korte presentatie neem ik voor het gemak over uit deze enthousiaste bespreking van Wegen naar macht in de Volkskrant van eergisteren. Historicus Berend Sommer heeft duidelijk genoten van dit Handboekje van de politicus. Hij schrijft: ‘De aantekeningen zijn scherpzinnig en geestig, soms een beetje gedateerd maar vrijwel altijd opzienbarend.’ Daarmee is hij de eerste Nederlander die over Wegen naar macht schrijft — waarvoor dank!
In Vlaanderen was Mazarin al eerder opgemerkt. ‘Een gids voor wie op zoek is naar macht en houvast in het leven’ en ‘bijzonder vermakelijk in al zijn zwartkijkerij’, schreef Doorbraak. En Dirk Verhofstadt vond: ‘Geeft een goed inzicht in de aard van de mens en zijn psyche” (op Liberales). Niemand minder dan Bart De Wever gunde Krummholz Uitgeverij een originele quote om op het omslag af te drukken, nl. ‘Dit is hoe de wereld van de macht werkelijk werkt’.
Lof uit alle denkbare hoeken, kortom, en reden om te hopen dat meer mensen Mazarin zullen leren kennen. Let wel: niet om hem voor te stellen als de ideale politicus! Zoals ik schreef in mijn voorwoord bij Wegen naar macht: ‘De publicatie van deze vertaling heeft niet de bedoeling om kardinaal Mazarin op te voeren als een navolgenswaardig voorbeeld. Wegen naar macht is wel een goudeerlijk inkijkje in de psychologie van onze naar macht strevende medemensen. Wie Mazarin leest zal zien dat politici en leidinggevende figuren nog steeds deze zelfde tactieken toepassen. En een gewaarschuwd burger is er twee waard.’